ماشین من یاتاقان زده یا یاتاقان زدن موتور ؟ اصلا یاتاقان(bearing) چیست؟
یاتاقان زدن موتور امروزه یاتاقان ها یکی از متداولترین قطعات ماشین آلات مورد استفاده هستند که در موتور خودرو بین شاتون و میل لنگ قرار دارد. زیرا حرکت غلتشی آنها تقریبا همه حرکات را آسان میکند و در عین حال اصطکاک را کاهش میدهد.وسیله ای است که اجازه حرکت نسبی مشخصی را بین دو یا بیشتر از دو قطعه میدهد. هدف اصلی یاتاقان ها جلوگیری از تماس مستقیم فلز به فلز بین دو عنصر است،که در حرکت نسبی هستند.این امر از اصطکاک،تولید گرما و در نهایت سایش و پارگی قطعات جلوگیری میکند.همچنین مصرف انرژی را کاهش میدهد.زیرا حرکت لغزش با اصطکاک کم جایگزین میشود.یاتاقان از ساچمه هایی ساخته شده اند که مانع از اصطکاک بین قطعات میشود.
نقش یاتاقان (bearing) در ماشین چیست؟
تنظیم لقی عمودی بین سیلندر و میل لنگ
کاهش و از بین بردن تقریبی اصطکاک میان سیلندر و میل لنگ
کاهش اصطکاک میان شاتون و میل لنگ و جلوگیری از خوردگی آنها و یاتاقان زدن موتور
وقتی این قطعه به هر دلیلی از جمله کمبود آب،روغن یا بالا رفتن بیش از حد مجاز دور موتور داغ شود حالت دفرمگی پیدا میکند.و اگر ذوب شود،باعث چسبیدن شاتون به میل لنگ میشود. و موتور احتمالا میسوزد و به اصطلاح یاتاقان زده است.یاتاقان زدن در واقع از بین رفتن همان قطعاتی است که مانع از اصطکاک اجزای موتور میشود.وقتی این قطعات از بین بروند،قطعات موتور هنگام حرکت با یکدیگر تماس پیدا میکنند و ممکن است از بین بروند و مجبور به تعمیر موتور خودرو شوید
میل لنگ (crankshaft)
میل لنگ قطعه ای است که حرکت خطی پیستون ها را به حرکت چرخشی لازم برای حرکت وسیله نقلیه تبدیل میکند.میل لنگ این کار را با چرخاندن به اطراف و هل دادن پیستون به سمت بالا در سیلندر انجام میدهد.یاتاقان میل لنگ آن چیزی است که میل لنگ را با ایجاد چرخش تحت نیروهای اینرسی تولید شده توسط اجزای شفت و نیروهای نوسانی که توسط شانون منتقل میشود ،پشتیبانی میکند.این به کاهش اصطکاک بین میل لنگ در حال چرخش و بلوک ثابت موتور کمک میکند.که یکی از دلایل معیوب شدن بلبرینگ های میل لنگ در طول زمان است.وظیفه ای که باید انجام دهد دلیل اصلی آسیب یاتاقان ها است.که میتواند علائم خرابی یاتاقان میل لنگ را ایجاد کند. و باعث یاتاقان زدن موتور شود
علائمی که نشان میدهد موتور یاتاقان زده است
۱-صدای موتور که شبیه به صدای برخورد دو فلز به یکدیگر است
۲-استفاده از روغن نامرغوب و تعویض دیر هنگام آن
۳-وجود براده آهن در کف کارتل روغن
۴-روشن شدن چراغ موتور یا چشمک زدن آن
۴-مخلوط شدن آب و روغن در موتور خودرو
۵-کم شدن قدرت موتور
در صورتی که هر یک از موارد بالا را مشاهده کردید ماشین خود را خاموش کنید و به تعمیرگاه مراجعه کنید اگر به راه خود ادامه دهید میل لنگ خودرو کج یا بریده میشود،یاتاقان دچار ساییدگی و شاتون خراب میشود که هزینه زیادی برای شما در بر خواهد داشت و موجب یاتاقان زدن موتور شود
انواع یاتاقان بر اساس عملکرد
یاتاقان ساده:(simple bearing)
یاتاقان های سر محور و بوش ها دو نوع از یاتاقان های ساده هستند.این مدل معمولا مقدار کمی لقی دارد و عمر آن چندان زیاد نیست.علت آن هم اصطکاک زیادی این قطعه است.این نوع در سرعت های پایین دارای کارایی بیشتری است.
یاتاقان غلتشی:(Rolling bearing)
بلبرینگها و رولبرینگ ها دو نوع از یاتاقان های غلتشی هستند .این دو قطعه به دلیل ساچمه و غلتک هایی که در ساختشان به کار رفته،در این دسته قرار میگیرند.برای افزایش کارایی به مراقبت نیاز دارند.تحت تاثیر عواملی چون دما و ارتعاش است.
یاتاقان مرصع:(ball bearings)
در نوع مرصع،تحمل نیرو به پیچیدن یکی از اجزای خارج از مرکز محور است.سرعت این یاتاقان کم است و اگر در تعمیرات دوره ای به آن توجه شود.عمر مناسبی دارد.از این نوع بیشتر در ساعت ها استفاده میشود.
یاتاقان لغزشی: (sliding bearing)
تحمل نیرو در یاتاقان لغزشی توسط سیال یا گاز است.عمر مدل لغزشی را بیشتر از سایر مدل ها میدانند.چون اصطکاک آن کم است.مدل لغزش تنها در شروع و پایان کار کمی فرسایش دارد.و به همین دلیل چندان نیازمند مراقبت نیست.
یاتاقان مغناطیسی:(Magnetic bearing)
در این مدل میدان مغناطیسی وجود دارد که نیروها را تحمل میکند و مانع از برخورد دو جسم فلزی با یکدیگر میشود.سرعت و عمر این مدل نامحدود است.اما مصرف انرژی بالایی دارد.به این نوع مدل مگنتی هم میگویند.
یاتاقان خمشی:(bending bearing)
سرعت بسیار زیادی دارد و بسته به جایی که به کار میرود و شرایط آن ،کارایی متفاوتی از خود نشان میدهد.این نوع یاتاقان در سیستم های هم تراز نوری استفاده میشود.
علت یاتاقان زدن موتور
۱-صدای تق تق از موتور
یکی از علائم رایج خرابی میل لنگ است. رانندگان معمولا از این به عنوان ضربه میله ای یاد میکنند.این صدا زمانی اتفاق می افتد که یاتاقان میل لنگ فرسوده شده است که باعث ایجاد فاصله اضافی میشود.ضربه زمانی اتفاق می افتد که انتهای بزرگ میله به میل لنگ در بالا و پایین پیستون برخورد کند.اگر صدای تق تق شنیدید فورا خودرو خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید.
۲-فشار کم روغن
فشار کم روغن و تعویض دیر هنگام آن و همچنین استفاده هر روغن نامرغوب و غیر اصلی سبب بروز فرسودگی یاتاقان میشود. معمولا وقتی برای اولین بار ماشین خود را روشن میکنید متوجه آن خواهید شد.یاتاقان فرسوده میتواند منجر به ایجاد فاصله اضافی بین یاتاقان ها میشود.که میتواند منجر به نشت روغن شودمعمولا زمانی اتفاق می افتد که وسیله نقلیه شما در دور پایینی است که پمپ کندتر چرخش دارد اگر چه فشار کم روغن میتواند به دلیل مشکلات زیادی از سایر قطعات خودرو ایجاد شود اما یکی از علائم یاتاقان موتور خودرو است.
۳-قفل شدن موتور
در این حالت موتور به هیچ عنوان روشن نمیشود.در واقع زمانی که علی رغم استارت زدن موتور خودرو روشن نمیشود.یکی از دلایل یاتاقان زدن میباشد.
۴-وجود تراشه فلز در روغن
اگر روغن خود را با استفاده از میله اندازه گیری،چک میکنید و متوجه میشوید که فلز،براده های نقره ای یا گرد و غبار آلومینیوم در آن وجود دارد نشان دهنده فرسودگی یاتاقان های شما است.
۵-درخشش مس موجود در روغن
بسیاری از بلبرینگ های میل لنگ دارای سه لایه هستند که شامل یک لایه بیرونی آلومینیومی،یک لایه مسی،در وسط،و یک صفحه پشتی فولادی است.در این نوع یاتاقان ها از مس استفاده میکنند.این کار برای ایجاد یک لایه محافظ اضافی قبل از ساییدگی یاتاقان یا قبل از بین رفتن کامل آن انجام میشود.
۶-گرما.حرارت
یکی دیگر از دلایل یاتاقان زدن موتور گرما است.اگر یاتاقان به اندازه کافی داغ شود میتواند باعث ساییدگی سریعتر و از کار افتادن آن شود.یاتاقان ها توسط روغن در حال گردش بین یاتاقان خنک میشوند و اگر جریان روغن قطع شده باشد میتواند باعث افزایش دمای یاتاقان شود.بررسی سطح روغن همیشه یک تمرین خوب است.زیرا سطح روغن پایین میتواند به بسیاری از قطعات متحرک موتور آسیب برساند.
۷-خراب شدن پمپ روغن
خراب شدن پمپ روغن نیز میتواند فرآیند روغن کاری را معیوب ساخته و ریسک خرابی یاتاقان ها را بالا ببرد و کثیف شدن فیلتر روغن مانند خرابی پمپ،نتیجه مشابهی ایجاد خواهد کرد
۸-وجود آلودگی در یاتاقان ها
کثیفی علت شماره یک خرابی یاتاقان میل لنگ است که میتواند ذراتی که روی سطح یاتاقان قرار میگیرند،خرابی آن را تسریع کنند.که باعث خشن شدن سطح و کند شدن یاتاقان میشود.
۹-رانندگی ناصحیح
یکی از دلایل یاتاقان زدن موتور خودرو رانندگی نادرست است که اغلب رانندگان آن را نادیده میگیرند.رانندگی درست و صحیح به شکلی است که دور موتور به محدوده قرمز نرسیده و حتی به آن نزدیک نشود.اما در صورتی که حین رانندگی طوری به پدال گاز فشار بیاورید که موتور تحت فشار قرار گرفته و عقربه مربوط به دور موتور به محدوده قرمز رنگ نزدیک شود،که در چنین شرایطی یاتاقان ها را در فرسودگی و فشار قرار میدهید.
۱۰-خوردگی
این اتفاق زمانی رخ میدهد که اسیدها در میل لنگ جمع شوند،اسیدها میتوانند به یاتاقان حمله کنند و باعث سوراخ شدن آن در سطح یاتاقان شوند.این مشکل معمولا در موتورهای سنگینی که از گازوئیل استفاده میکنند اتفاق می افتد.که گوگرد بالایی دارند اما خودروهای موتور بنزینی در صورت عدم تعویض روغن برای مدتی میتوانند این مشکل را تجربه کنند.
۱۱-مونتاژ اشتباه
اگر بلبرینگ به درستی نصب نشده باشند یا به درستی مونتاژ نشوند،میتواند باعث خرابی زودرس شود.اشتباهاتی مثل نصب یاتاقان با اندازه اشتباه، استفاده اشتباه از یاتاقان،له شدن بیش از حد،یا ناکافی بودن به دلیل سفت یا شل بودن کلاهک،یا فراموش کردن تمیز کردن قطعات و کثیفی پشت پوسته یاتاقان ،باعث فرسودگی سریعتر آنها میشود.
نحوه جلوگیری از یاتاقان زدن موتور – سرویس دوره ای خودرو
یاتاقان های میل لنگ معمولا به گونه ای ساخته میشوند که بادوام باشند اما فرسودگی و پارگی معمولی ممکن است اتفاق بیفتد.و اگر برنامه ای نگهداری و سرویس توصیه شده خودرو رعایت نشود میتواند سریعتر اتفاق بیفتد.برای جلوگیری از مشکلات شدید موتور که ممکن است رفع آنها بسیار پرهزینه باشد باید رانندگان خرابی و مشکلات کوچک مربوط به قطعات موتور را جدی گرفته و نسبت به رفع آن هرچه سریعتر اقدام کنند.فواصل تعویض روغن و تعویض تسمه توصیه شده را رعایت کنند. همچنین جهت عیب یابی و دیاگ خودرو می توایند به تعمیرگاه کارنو مراجعه کنید
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.