فیلرگیری چیست و چه کاربردی دارد

فیلرگیری خودرو چیست؟

فیلرگیری خودرو عملی است که محدوده انعطاف پذیری و لقی سوپاپ ها و انگشتی های درون موتور اتومبیل را تنظیم می‌کند.قطعات خودرو به منظور اینکه وظیفه خود را به درستی انجام دهند و طول عمر آنها زودتر از موعد سر نرسد،با لقی استاندارد با دیگر قطعات خودرو در تماس هستند.کلیه قطعات خودرو از جنس فلز هستند،به همین دلیل بعد از شروع به کار و گرم کردن هریک از قطعات خودرو به اندازه مشخص دچار انبساط می‌شوند و همین امر باعث می‌شود در صورت فاصله گذاری اشتباه قطعات، بعضی از قسمت های خودرو دچار اختلال شود که با فیلر گیری خودرو احتمال بروز این مشکلات کم میشود.فیلر(feeler)زدن تنظیم یکی از انواع لقی هاست که در صورت عدم تنظیم استاندارد باعث افزایش مصرف سوخت ،بد کار کردن موتور،ریپ زدن،ساییدگی اجزای سرسیلندر و برخی مشکلات دیگر خواهد شد.

فیلر(feeler) چیست؟

یک ابزار مکانیکی فلزی است که از قطعات  موتور خودرو مقاوم تر است.ورقه های نازک فلزی که ضخامت مشخصی دارند و فاصله اجزای داخلی موتور را به طور نسبتا دقیق می‌سنجند که کمترین واکنش را نسبت به دما دارد.

فیلرگیری چگونه انجام میشود؟

هنگامی که موتور گرم می‌شود و قطعات منبسط می‌شوند اندازه آنها تغییر می‌کند. این حرارت باعث تغییر شکل قطعات فلزی موتور خودرو از جمله سوپاپ ها(valves)می‌شود .تغییر در اندازه سوپاپ ها در عملکرد موتور تاثیر بسیار زیادی دارد.در هر احتراق در موتور خودرو سوپاپ ها باز و بسته می‌شوند، پس از مدتی سوپاپ ها در اثر تغییر در اندازه در محل مشخص قرار نمی‌گیرند و تنظیم آنها بهم می‌خورد با استفاده از فیلرگیری سوپاپ ها را در جای معین خود قرار می‌دهند.سوپاپ ها نصب شده روی سرسیلندر توسط بادامک های میل سوپاپ به طور مداوم باز و بسته می‌شوند.

امکان دارد که بادامک ها به صورت مستقیم روی  استکانی سر سوپاپ ضربه وارد کنند یا به طور مستقیم با انگشتی یا اسبک نصب شده روی سر سیلندر در ارتباط باشند.اسبک ها قطعات فلزی هستند که از یک طرف با بادامک های میل سوپاپ و در سمت دیگر با سوپاپ در ارتباطند.

به منظور اینکه عملیات تایمینگ موتور به نحوه دقیق صورت پذیرد باید یک میزان لقی استاندارد بین سر سوپاپ تا انتهای اسبک در نظر گرفته شود چرا که فاصله بین این دو در زمان سرد بودن موتور نسبت به زمانی که موتور کاملا گرم است ،به دلیل انبساط دمایی متفاوت خواهد بود.

برای فیلرگیری خوردرو هنگامی که میل سوپاپ مستقیما به سر استکانی ضربه می‌زند باید فاصله بین بادامک و سر استکانی را در حالی که بادامک کاملا به سمت پایین آمده است اندازه گیری کرد.و در فیلرکردن هنگامی که از اسبک برای باز و بسته کردن سوپاپ استفاده می‌کنند،اسبک را در حالت قیچی (فنر کاملا فشرده)قرار داد و سپس فاصله اسبک مقابل را با سوپاپ فیلر کرد. 

فیلرگیری یکی از مواردی است که درسرویس های دوره ای به آن توجه می شود

چه زمانی فیلرگیری لازم است؟ علائم نیاز به فیلر گیری خودرو

۱-شنیدن صدای غیر طبیعی از سوپاپ ها

۲-ضربه خوردن شدید به موتور مانند تصادف شدید

۳-پس از تعمیر سر سیلندر

۴-گرم شدن بیش از حد موتور در صورتی که سیستم خنک کننده به خوبی کار می‌کند.

۵-دیر گرم شدن و بد روشن شدن موتور در فصل سرما

۶- افزایش بیش از حد مصرف سوخت

۷- کاهش قدرت و بازدهی موتور خودرو

در گذشته به دلیل استفاده از آلیاژهای نه چندان مرغوب در نشیمنگاه سوپاپ و دیگر متعلقات سوپاپ ،فیلرگیری به صورت دوره ای انجام می‌شد.

در اتومبیل های امروزی در ساخت قطعات از آلیاژهای با دوام تری استفاده می‌کنند و به جزء در موارد استثنا مانند اتومبیل های گاز سوز نیازی به فیلر گیری ندارند .در صورت باز شدن سر سیلندر و تعویض سوپاپ ها بهتر است علاوه بر فیلرگیری اولیه که بعد از تعمیر انجام می‌شود خلاصی سوپاپ ها یا فیلرگیری مجدد بعد از هزار کیلومتر بدست متخصص انجام شود.پیشنهاد ما به شما این است که فیلرگیری موتور خودروی خود را به کادر مجرب و باسابقه و متخصص کارنو بسپارید تا با خیالی آسوده و مطمئن تحویل بگیرید.

نکات لازم برای فیلرگیری موتور خودرو 

۱-شناخت سوپاپ ها برای فیلرگیری خودرو

۲-تعیین مقدار لقی و فاصله برای سوپاپ ها با فیلر

۳-دانستن مقدار لقی بسته به دستور کارخانه در حالت سرد یا گرم برای فیلرگیری ضروری است.

۴-شناخت احتراق سیلندرهای مورد نظر برای فیلرگیری از راه های مختلف 

۵-آماده کردن فیلر با شناخت نوع ماشین و تبدیل فیلر 

۶-استفاده از ابزار مخصوص فیلرگیری

اگر فیلر سوپاپ مشکل داشته باشد دو حالت به وجود می آید؛

حالتی که فیلر بیش از حد شل باشد ،سر و صدایی شبیه به چیک چیک از سر سیلندر شنیده می‌شود.و راندمان موتور پایین می آید.در حالت کم بودن لقی یا به اصطلاح سفت بودن فیلر نیز استهلاک قطعاتی مثل میل سوپاپ و سوپاپ ها افزایش پیدا خواهد کرد و در نتیجه عمر مفید قطعات سر سیلندر پایین خواهد آمد و همچنین راندمان موتور تحت تاثیر منفی قرار خواهد گرفت در صورتی که فیلرگیری بعضی از سوپاپ ها سفت تر و  بعضی شل تر باشد خروجی اگزوز و صدای سوپاپ ها به صورت سیکل منظم دچار نوسان می‌شود.

بعد از تعمیر موتور هم فیلرگیری باید انجام گردد

مشخصه فیلرگیری خوب صدای نرم و یکدست سوپاپ ها و خروجی نرم و یکنواخت اگزوز است.

چرا باید فیلرگیری کرد؟

در یک موتور چهار زمانه،زمان دقیق باز و بسته شدن سوپاپ ها بسیار مهم است و تاثیر بسزایی در کارکرد و راندمان موتور دارد.زیاد بودن خلاصی سوپاپ ها به معنای دیرتر باز شدن سوپاپ و کم بودن خلاصی سوپاپ به معنای بسته شدن دیرتر سوپاپ است .

خلاصی یا شل بودن سوپاپ علاوه بر تاثیر منفی بر کارکرد موتور باعث ایجاد سروصدای اضافی موتور نیز می گردد.در جهت تشخیص عیوب مکانیکی موتور راه های مختلفی وجود دارد در خودروهای قدیمی معمولا تنها راه باز کردن موتور و بررسی قسمت های مختلف است.اما امروزه به لطف علم مکاترونیک سنسورهای نصب شده بر روی خودرو می‌توانند نشانه های عیب را آشکار سازند.

برای مثال چنان چه توان خودرویی کاهش پیدا کرده باشد به احتمال زیاد تایمینگ سوپاپ بهم خورده است .تایمینگ سوپاپ به دو دلیل عمده  بهم می‌ریزد.دلیل اول فیلر گیری های نامناسب و دلیل دوم عدم کارکرد صحیح تسمه تایمینگ می‌باشد.جهت تشخیص این عیب راه اول باز کردن موتور میباشد که این کار با صرف هزینه و زمان زیادی همراه است .راه دوم استفاده از دستگاه دیاگ میباشد.که راه دوم هزینه و زمان  کمتری لازم دارد.

اگر موتور خودرو فیلر نباشد مشکلات مختلفی به وجود می‌آید که یکی از این مشکلات دود کردن است.هوا کشیدن سوپاپ ها و به موقع باز و بسته نشدن سوپاپ ها باعث دود کردن موتور می‌شود.

تاثیر فیلر گیری بر شتاب 

 هنگامی که موتور خودرو فیلر نباشد، یکی از مشکلاتی که به وجود می‌آید کاهش شتاب خودرو می باشد. سوپاپ ها نقش مهمی در یک احتراق مناسب ایفا می‌کنند و اگر دچار فرسایش، خوردگی و لقی شوند ترکیب سوخت و هوا قبل از تراکم از راه منافذی که به پایین سیلندر راه دارند، خارج می شود که باعث داغ کردن موتور میشود و در نتیجه انفجاری که از آن ناشی می شود قدرت کمتری دارد که باعث کاهش شتاب خودرو میشود. فیلر گیری در خودروها باعث شتاب گیری بهتر و سریعتر خود را می شود، اما اگر سوپاپ ها تنظیم نباشند در مرحله تراکم مخلوط سوخت و هوا بخشی از این مخلوط از دست می‌رود که در این حالت سوپاپ ها به خوبی در خروجی و ورودی سیلندرها قرار نمی‌گیرند، در نتیجه قدرت انفجار کاهش می‌یابد که موجب افت توان موتور و کاهش شتاب خودرو می شوند. به همین دلیل میتوانید با رسیدگی و چکاپ دوره ای خودرو، فیلرگیری و تنظیم سوپاپ ها شتاب خودرو را افزایش دهید.

فیلر اتوماتیک چیست؟

 فیلر اتوماتیک یعنی میزان لقی سوپاپ ها به صورت اتوماتیک و توسط تایپیت هیدرولیکی یا اسبک های هیدرولیکی کنترل می شود، اسبک های هیدرولیکی یک قسمتی تحت عنوان لیفتر دارند که مشابه تایپیت های هیدرولیکی عمل میکند. تایپیت هیدرولیکی استوانه است که در حد فاصل بادامک و ساق سوپاپ قرار می‌گیرد و سوپاپ را از محل نشست خود بلند می کند که حرکت خود را از بادامک میل سوپاپ می گیرد و به دو نوع ساده و هیدرولیکی تقسیم بندی می شوند. تایپیت  هیدرولیکی برای جبران خلاصی مکانیزم سوپاپ طراحی شده است و به سیستم سوپاپ اجازه می دهد که بدون خلاصی کار کند.

 این قطعه یک سیلندر فولادی است که یک پیستون( پلانجر) درون آن قرار داده شده است و همیشه پیوستگی سیستم سوپاپ را فراهم می‌کند و از لقی بین اعضای سوپاپ جلوگیری می کند. روغن از طریق کانال روغن کاری موتور وارد مجرای تایپیت می‌شود، زمانی که سوپاپ موتور بسته است تایپیت آزاد است و با روغن پر میشود، بادامک میل سوپاپ همزمان با آغاز یا‌ پر شدن سوپاپ، بلانچر در داخل تایپیت را فشرده می کند و مجرای ورودی روغن را میبندد، با توجه به تراکم ناپذیر بودن روغن در زمان باز شدن سوپاپ، تایپیت هیدرولیکی مشابه یک استوانه فلزی تو پر می شود و حرکت بادامک را به سوپاپ منتقل می کند و سوپاپ را باز میکند وقتی که بادامک میل سوپاپ از نقطه اوج عبور می کند فشار روی پیستون تایپ کاهش می‌یابد و فنر داخلی پلانجر را به حالت خنثی باز می گرداند تا تایپیت بتواند دوباره با روغن پر شود.

 این مکانیزم باعث می شود دائما بین اعضای سوپاپ لقی حذف شود، صدای کارکرد مکانیزم سوپاپ کاهش پیدا کند، مجموعه سوپاپ به دلیل وجود سیلندر پیستون هیدرولیکی که مانند کمک فنر، تنش های ناخواسته را جذب می کند کارکرد نرم تری دارند، رفع نیاز به تنظیم دوره ای لقی سوپاپ (فیلرگیری) را از بین میبرد و در نتیجه عمر موتور خودرو  طولانی تر میشود.

تاثیر فیلر گیری بر مصرف سوخت

یکی از دلایلی که باعث افزایش مصرف سوخت خودرو می شود نامنظم بودن سوپاپ ها میباشد. در صورتی که مصرف سوخت خودروی شما بهینه باشد، ماشین شما بنزین کمتری مصرف می کند و این موضوع علاوه بر کاهش هزینه نگهداری ماشین، باعث روشن شدن راحت تر ماشین، بهبود شتاب اولیه و افزایش طولانی عمر خودرو می شود. حرکت باز و بسته شدن منظم سوپاپ ها با پیستون ها در موتور به وسیله تسمه تایم انجام می‌شود، اگر تسمه تایم حتی یک دندانه اشتباه نصب شده باشد، سوپاپ ها به موقع باز و بسته نمی شوند و کمپرسور درون محفظه احتراق کم میشود و اختلال شدیدی در عملکرد خودرو به وجود می‌آید. یکی از نشانه های تایم نبودن سوپاپ ها و پیستون ها بالا رفتن مصرف سوخت و افت شدید شتاب خودرو است، سوپاپها در خودرو روی سیلندر قرار می گیرند و ورود و خروج هوا را کنترل می‌کند، به بیان دیگر ورود هوا به درون محفظه احتراق و خروج دود از دریچه های  سرسیلندر را بر عهده دارد، این هوای ورودی، لازمه تشکیل سوخت و هوا و روشن شدن ماشین است و هوای خروجی یا دود باعث روند مناسب موتور خودرو می باشد. در جهت عملکرد مطلوب موتور خودرو و همچنین افزایش قدرت و کاهش مصرف سوخت همواره باید از تنظیم بودن سوپاپ ها به طور صحیح اطمینان حاصل کنید. 

کاربرد فیلر گیری

فیلر گیری باعث تنظیم مصرف سوخت،موتور زود گرم نمی‌کند و شتاب خودرو افزایش پیدا می‌کند.افزایش طول عمر قطعات خودرو و عملکرد بهتر،کاهش آلودگی می‌شود.

بعضی  از خودروها به جای فیلر،شیم دارند و دقیقا همان کار را انجام می‌دهد.کار فیلرگیری توسط مکانیک انجام می‌شود ولی کار شیم گیری توسط تراشکار انجام می‌شود.شیم گیری معمولا زمان باز کردن سر سیلندر انجام می‌شود. نسل جدید خودروها دیگر فیلر یا شیم ندارند.در تکنولوژی جدید قطعه ای به نام استکان تایپیت وجود دارد که آب بندی سوپاپ ها.اتوماتیک با فشار روغن تنظیم می‌شود.

خودروهایی که فیلر دارند شامل پراید های تا مدل ۱۳۹۲،تمام مدل های پیکان، نیسان،مزدا،پی کی،دوو ماتیز،و ریسر،پژوهای تیپ یک و دو و سه میباشد.که همگی باید فیلر گیری شوند.و اما شیم گیری در خودروهای پژو ۴۰۵،با موتور xu۷،سمند با موتور ۸۰۰۱،و پژو پارس با موتور ۱۸۰۰.آب بندی سوپاپ ها با شیم گیری انجام می‌شود.